Manas Yayıncılık Maaday-Kara Destanı

Maaday-Kara Destanı

Yrd. Doç. Dr. Salahaddin Bekki

Manas Yayıncılık, 2007, s.589, Elazığ

Şu an Rusya Federasyonu Altay Özerk Bölgesinde yaşayan Türklerden derlenmiş olan Maaday- Kara                           destanı, Şamanist düşünce doğrultusunda bu dünyayı ve öbür dünyayı algılamaya çalışan bir toplumun ürünüdür. Olaylar üç farklı boyutta gelişir: yeryüzü, yeraltı ve gökyüzü. Yeryüzü ( Aylı ve Güneşli Altay) canlıların yani Maaday- Kara’nın yaşadığı mekândır. Yeryüzünde ayrıca Maaday- Kara’yı esir eden ve yeraltı tanrısı Erlik-Beyin kızı ile evli olan Kara Kula Kağan yaşamaktadır. Kara-Kula’nın yaşadığı yer, yeraltı dünyası gibi tasvir edilse de yeryüzündedir ve açılıp kapanan dağların arkasındadır. Esas yeraltı dünyası ise Erlik-Bey’in yaşadığı ve ölen insanların, yeryüzünde (dünyada) işlemiş oldukları suçlara göre cezalandırıldıkları bir mekân olarak geçer. Gökyüzü ise insan ötesi bir boyut olarak algılanır ve detaylı olarak işlenmez, üç boyut olarak algılanan bu dünyanın kapıları birbirine kapalı değildir. Birinden diğerine gitmek ve dönmek mümkündür.

       Maaday- Kara destanı iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, Kara- Kula’nın yaşlı bahadır Maaday- Kara üzerine hücum anlatılmakta, obasının yerle bir edilişinden, halkının esir edilip götürülüşünden bahsedilmektedir. İkinci bölümde Maaday- Kara’nın oğlu Kögüdey- Mergen’in babasını ve halkını kurtarmak için verdiği mücadeleler ile çıktığı evlenme yolculuğu anlatılmaktadır. Son bölüm ise Kögüdey-Mergen’in yeraltı dünyasına yaptığı yolculuktan oluşmaktadır